Firmy i placówki

Zabytkowe studnie

Jak zapewne każdy mieszkaniec naszego miasta wie, Reszel jest jednym z pierwszych miast w Europie, które posiadało własną kanalizację. System ten zbudowany był z drewnianych rur, które odprowadzały ścieki poza obręb miasta.

W XIV wieku woda do Reszla była doprowadzana otwartym kanałem, a w pobliżu miasta znajdowały się podziemne zbiorniki. Woda rozprowadzana była przez system rur drewnianych do pięciu studni znajdujących się w mieście. Woda doprowadzana do miasta była przez most rybacki (duży most gotycki przy ulicy Mazurskiej - kiedyś Rybackiej). System taki działał w naszym mieście prawie do końca XIX wieku, kiedy to drewniane rury zostały zastąpione metalowymi, a woda doprowadzona do miasta została uzdatniona do picia.

Obecnie Reszel korzysta ze współczesnej Stacji Uzdatniania Wody oraz 3 studni głębinowych.

Szczątki dawnych wodociągów i kanalizacji można obejrzeć w wieży zamkowej, a rozmieszczenie studni można znaleźć na mapie, o której mowa w artykule: Mapa reszelskich zabytków.

Literatura:
Tablica informacyjna STUDNIA "Szczelny zbiornik czerpalny z I połowy XIV w." - rynek miasta

Średnia ocena: 4 (oceniano: 8 razy)
portret użytkownika Stanisław  Gołaszewski

Średniowieczne

Średniowieczne rozwiązania techniczne

Reszel posiadał w I połowie XIV wieku, infrastrukturę techniczną umożliwiającą egzystencję ludności na terenie przeznaczonym pod budowę nowego miasta w granicach historycznej Warmii.

W skład rozwiązań technicznych tego okresu wchodziły:
- drewniano - kamienny system odwadniający pierzeje budowlane
- system drewnianej sieć wodociągowej ze sztucznie wykonanym kanałem doprowadzającym wodę pitną do miasta.
- drewniana sieć powierzchniowej kanalizacji sanitarnej - ogólnospławnej

Z części średniowiecznych rozwiązań technicznych mieszkańcy miasta korzystali do II połowy XIX i XX wieku.
Najstarszy element infrastruktury technicznej miasta Reszel - średniowieczny drewniano-kamienny system odwadniający nadal istnieje i do tej pory funkcjonuje. Oryginalny w swej konstrukcji, odwadniający kanał kamienno – drewniany, znajduje się pod piwnicami kamieniczki Rynek nr 16

W skład średniowiecznego systemu wodociągowego wchodziły:
- Ziemny kanał doprowadzający wodę pitną do miasta. Wykopany na długości ok. 3,5 km z pełnym obwałowaniem brzegów i strefą ochronną po 3 pręty miernicze z każdej strony.
- Kamienno drewniany zbiornik filtracyjno - magazynowy wybudowany przed miastem - obecnie ul. Mazurska. (rejon budynku nr 55)
- Drewniana sieć wodociągowa doprowadzająca grawitacyjnie wodę pitną do ogólnie dostępnych zbiorników czerpalnych zlokalizowanych na terenie starego miasta.
- Sześć szczelnych drewnianych zbiorników czerpalnych zwanych rząpiami

Drewniana sieć wodociągowa ze zbiornikiem filtracyjnym i rząpiami była eksploatowana przez mieszkańców miasta do czasu wybudowania nowych wodociągów w roku 1898.
Średniowieczny ziemny kanał wodociągowy doprowadzający wodę do nowych wodociągów, funkcjonował do roku 1972.
Współczesne wodociągi miejskie powstały w roku 1972 z nowym ujęciem wód głębinowych o pokładach oligoceńskich.

„Studnia” średniowieczna (szczelny zbiornik czerpalny - rząpia)

Odrestaurowana w roku 2006 studnia - rząpia, usytuowana w północno-wschodniej części Rynku, została odkopana i zrekonstruowana na bazie oryginalnych elementów zbiornika, odnalezionych w wyniku badań archeologicznych.
Posiada ona kształt nieregularnego czworoboku o wymiarach ok. 2,65 x 2,70 x 2,8 x 2,60 m i głębokości ok. 2,20 m w stosunku do obecnego poziomu nawierzchni placu.
W ścianie południowej zbiornika, na poziomie ok. 0,50 m ponad oryginalnym drewnianym dnem, wprowadzona jest średniowieczna drewniana rura wodociągowa doprowadzająca wodę pitną.
Obecny kształt górnej części zbiornika czerpalnego-rząpi, stanowi przybliżoną rekonstrukcję części nadziemnej w jej średniowiecznej formy.
Na Rynku głównym w południowo zachodniej części - rejon obecnej apteki „Pod Orłem” znajdowała się druga rząpia o podobnym rozwiązaniu technicznym.

Stanisław Gołaszewski

portret użytkownika kefas

WOW. Nie spodziewałem się,

WOW. Nie spodziewałem się, że ten średniowieczny system nadal częściowo funkcjonuje. To są bardzo cenne informacje. Ciekawi mnie trochę rozbieżność w ilości rząpi ("studni"). Z tego co wiem, to studnia na dziedzińcu zamkowym nie była podłączona do systemu miejskiego ze względów bezpieczeństwa. Dziękuję i pozdrawiam.

portret użytkownika Stanisław  Gołaszewski

Wyjaśnienie Rozbieżność

Wyjaśnienie

Rozbieżność w ilości rząpi wodociągowych, prawdopodobnie wynika ze źródeł, jakimi się posługujemy i czasu w jakim te dokumenty były tworzone.
Na tę niedokładność wpływa też to, że nie bierzemy pod uwagę, przedziału czasowego w jakim powstawał staromiejski drewniany system wodociągowy.
Analizując sposoby łączenia drewnianych rur wodociągowych, można wywnioskować, że faz rozbudowy było trzy. (Ale o tym, może innym razem.)
Kolejnym elementem wprowadzającym zamieszanie jest przynależność zbiorników czerpalnych - rząpi. Na terenie staromiejskim istniały dwa rodzaje rząpi - ogólnodostępne - miejskie i prywatne na posesjach zamożniejszych mieszczan, ( np. teren posiadłości zakonu Augustynów ).
Przeglądając stare ryciny lub mapy inwentaryzacyjne, można doliczyć się, nawet dziewięciu rząpi.

Według mojego rozeznania, rząpie miejskie - ogólno dostępne były zlokalizowane na :
- Rynku głównym - szt. 2
- Przy starej plebanii - szt. 1
- ul. Spichrzowa - szt. 1
- Nowe miasto – obecnie ul. Reymonta - szt. 2

Moim zdaniem, mało istotna jest ich policzona ilość, - trzy czy dziewięć.
Najważniejsze jest to, aby jak najwięcej tych starych rząpi zlokalizować – przebadać i zrekonstruować.
Będzie to świadczyć o mądrości pokoleń budujących to miasto, ale też i o szacunku, z jakim tą mądrość współcześni pielęgnują.
A jest, czym się pochwalić.

Jeżeli chodzi o klasyczną studnię zamkową. Był to element niezależny od średniowiecznego systemu wodociągowego. Kamienna cembrowina sięga głębokości ok. 12 metrów poniżej dziedzińca zamkowego, przez którą napływa woda pod ciśnieniem artezyjskim.
Zbiorniki czerpalne – rząpie, posiadały pojemność roboczą około 0,50 - 0,80 m wody pitnej, napływającej rurami z drewnianego wodociągu.

Stanisław Gołaszewski
03 IX 2007.

Dodaj nową odpowiedź

  • Dozwolone znaczniki HTML: <strong> <cite> <a> <ul> <li> <p> <img> <u> <i> <strike> <br>
  • Znaki końca linii i akapitu dodawane są automatycznie.
  • Adresy stron www i e-mail są zmieniane automatycznie na linki

Więcej informacji na temat formatowania

CAPTCHA
Pytanie sprawdza czy jesteś człowiekiem, aby zapobiec spamowi.
11 + 3 =
Solve this simple math problem and enter the result. E.g. for 1+3, enter 4.